Y Rheolwr: Mr Pooley, Gwaith y Morfa

Author: Dr Louise Miskell, Narrated by Alan Williams


Mr Pooley ydw i, Rheolwr Gwaith Copr y Morfa. Mae hi’n un wyth pum deg.

‘Rydw i wedi bod yn asiant y mwyngloddiau a’r gwaith mwyndoddi am dri deg mlynedd bellach, gyda rhwng dau ddeg pump a mil o ddynion yn fy ngofal am y cyfnod hwnnw i gyd….Dydyn ni ddim wedi gwneud unrhyw ostyngiadau i’r cyflogau yma am y chwe blynedd diwethaf. Dydw i erioed wedi clywed gair o gwyn gan y dynion am eu cyflogau, nac unrhyw sôn am anniddigrwydd ar faterion eraill chwaith.

Rydyn ni’n talu’r dynion bob prynhawn Gwener rhwng dau a thri o’r gloch, er mwyn i’w gwragedd allu mynd i’r farchnad gydag arian parod i’w wario ar y dydd Sadwrn.

Mae ychydig o’r dynion, ac ychydig yn unig, weithiau’n colli’r dydd Llun yn yfed. Gweithwyr ffwrnais yw’r rhan fwyaf o’r rhain sydd mor anghymedrol, ond dydyn ni ddim yn dioddef unrhyw anhwylustod yn sgil hyn, gan fod yna wastad rhai hongian o gwmpas yn aros am waith rheolaidd, a byddwn yn eu rhoi nhw yn lle’r rhai sy’n absennol nes iddyn nhw ddod yn ôl i’r gwaith. Wrth i swyddi ddod yn wag, caiff y rhain eu cyflogi fel gweithwyr rheolaidd.

Mae iechyd y dynion hyn ar y cyfan yn dda. Mae yfed yn effeithio’n wahanol ar weithwyr yn ôl eu dosbarth – er enghraifft, gall purwyr ddioddef bron unrhyw faint o gwrw – maen nhw’n chwysu’n helaeth wrth y ffwrneisi. Cwrw fyddan nhw’n ei yfed yn bennaf – anaml y byddan nhw’n cyffwrdd gwirodydd.’
The Morning Chronicle, 1850.

Source: Letters of the Morning Chronicle correspondent in South Wales. They were published as part of a series in the Morning Chronicle newspaper between March and April 1850.

Back to Voices of the Past >

SHARE IT:

Leave a Reply

You can use these tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>