Y plentyn weithiwr. James Jones, 12 oed, Gwaith Copr y Morfa, 1841

Narrated by Steffan


James Jones ydw i a dwi’n ddeueddeg oed. Mae hi’n un wyth pedwar un, a dwi’n gweithio yng ngwaith Copr y Morfa.

‘Dwi’n gweithio yn y melinau rholio. Dwi’n rhoi’r dalenni copr i mewn yn y ffwrnais i sychu a phan fydd y dyn yn eu tynnu allan a’u hoeri mewn dŵr, bydda i’n eu rhoi mewn pentwr. Mae ‘na fachgen arall yn gweithio yn yr un ffwrnais. Mae’r gwaith yn dwym iawn, iawn. Mae drws y ffwrnais i lawr pan fydd y dalenni’n sychu.

Dyw’r gwaith ddim yn galed ac mae’r bechgyn yn ei wneud yn dda iawn, ond weithiau mae’n rhaid iddyn nhw fod yn fishi. Dwi wedi bod yn gweithio yno am dair blynedd. Dwi’n gweithio o chwech y bore tan chwech y p’nawn bob dydd ac yn y nos bob yn ail noson. Dwi’n cael hoe i fwyta fy mwyd. Ychydig iawn o amser dwi wedi gael i ffwrdd oherwydd salwch a dydw i ddim wedi cael damwain erioed. Dwi’n gweithio tu mewn i’r melinau. Dwi’n cael pum swllt a chwe cheiniog yr wythnos o dan y fformyn. Roedd fy nhad yn cadw ysgol yn Nhreforys ac roedd tua pum deg o fechgyn yn mynd i’r ysgol. Mae e’ wedi marw. Dwi’n gallu darllen Cymraeg a Saesneg’.

Source: Comisiwn Cyflogaeth Plant 1842

Back to Voices of the Past >

SHARE IT:

Comments are closed.